Jesteś tu: Strona Główna > Strony ukryte > Stanisław Baranowski

Stanisław Baranowski

Stanisław Baranowski (1935-1978), doc. dr hab. - wybitny polski glacjolog, klimatolog, badacz polarny, kierownik Zakładu Meteorologii i Klimatologii Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego.

Stanisław Baranowski urodził się w Gdyni 25 marca 1935 r. Jego matka była nauczycielką, ojciec inżynierem elektrykiem – pracownikiem portu Gdyńskiego (zamordowany w Oświęcimiu w 1941 r.). Lata wojny spędził na Podkarpaciu we wsi Pustynia koło Dębicy, gdzie rozpoczął naukę w szkole podstawowej. Po wojnie kontynuował naukę w Kurniku koło Poznania, gdzie w 1951 roku uzyskał świadectwo dojrzałości. W 1951 roku rozpoczął studia geograficzne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 1953 do 1955 r. kontynuował studia na Uniwersytecie Wrocławskim na specjalizacji z zakresu meteorologii i klimatologii, gdzie pod kierunkiem prof. A. Kosiby wykonał pracę magisterską nt. intensywnych opadów śnieżnych na Śląsku.

Po uzyskaniu magisterium podjął pracę na Uniwersytecie Wrocławski. Początkowo jako obserwator w Obserwatorium Meteorologicznym UWr., a następnie jako uczestnik, zainicjowanych przez prof. A. Kosibę badań niwalnych w Sudetach i aktynometrycznych na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W latach 1957 – 1960 w ramach MRG i MWG brał udział w wyprawach polarnych na Spistbergen, kierowanych przez S. Sideleckiego, w tym w zimowaniu 1957/1958. W 1962 roku, na zaproszenie Imperial College w Londynie, uczestniczył w letniej wyprawie brytyjskiej na Spitsbergen. Zebrane podczas wypraw polarnych materiały badawcze były podstawą do napisania dysertacji pt. „Termika tundry peryglacjalnej SW Spistbergenu” i uzyskania w 1964 roku na Uniwersytecie Wrocławskim stopnia doktorskiego w zakresie nauk przyrodniczych (promotorem dysertacji był prof. A. Kosiba). Praca ta ukazała się drukiem w nakładem Wyd. UWr. (Acta Universitatis Wratislaviensis nr 68) w 1968 roku (1).

W 1966 uzyskał stypendium British Council co umożliwiło mu odbycie stażów w Wielkiej Brytanii (Scott Polar Resarch Institute – Cambridge) i w Szwecji (Stacja Glacjologiczna Tarfala w Masywie Kebnekaise – Laponia Szwedzka) w trakcie których pracował pod kierunkiem wybitnych glacjologów Q. Robina i V. Schytta.
Od 1 października 1967 r. objął obowiązki adiunkta w Katedrze Geografii Fizycznej Uniwersytetu Wrocławskiego, kierowanej przez prof. A. Jahna. W 1969 zorganizował stację terenową Katedry Geografii Fizycznej IG UWr. W Zieleńcu w Górach Bystrzyckich, gdzie prowadzone były kompleksowe badania geomorfologiczne, klimatologiczne i ekologiczne, oraz kursy zajęć terenowych z zakresu geografii fizycznej.

W latach 1970-1974 kierował pięcioletnim cyklem corocznych wypraw naukowych na Spistbergen organizowanych przez Uniwersytet Wrocławski przy współpracy Zakładu Geofizyki PAN z Warszawy. S. Baranowski był również, oprócz 1972 r.(2), uczestnikiem tych wypraw. Badania glaciologiczno-meteorologiczne i hydrologiczne podczas tych wypraw koncentrowały w rejonie lodowca Werenskiolda. Na przedpolu tego lodowca w 1971 r. z inicjatywy S. Baranowskiego wzniesiono drewniany domek, który stworzył warunki dla założenia Stacji Naukowej Uniwersytetu Wrocławskiego na Spitsbergenie. W tym samym roku, po przejściu na emeryturę Prof. A. Kosiby, objął kierownictwo Zakładu Meteorologii i Klimatologii Instytutu Geograficznego (3) Uniwersytetu Wrocławskiego uzyskując w tym samym roku stanowisko docenta. W tym czasie był inicjatorem podjęcia badań z zakresu klimatu lokalnego (aglomeracja wrocławska) i pokrywy śnieżnej w Sudetach (Karkonosze, Masyw Śnieżnika), oraz prac nad automatyzacją pomiarów meteorologicznych i ich opracowania (4). Po pożarze schroniska na Szrenicy, w którym mieściło się obserwatorium meteorologiczne UWr., podjął starania o budowę własnego budynku obserwatorium (5).

W 1976 r. uzyskał na podstawie rozprawy dotyczącej lodowców subpolarnych na Spistbergenie stopień doktora habilitowanego (6). Wkrótce po habilitacji, pod koniec 1977 r. wyruszył na wyprawę antarktyczną na Wsypę Króla Jerzego (Szetlady Południowe). W trakcie tej wyprawy uległ nieszczęśliwemu wypadkowi – w czasie snu zatruł się gazem wydobywającym się z nieszczelnej butli. Mimo pomocy lekarskiej udzielonej na miejscu w polskiej stacji antarktycznej oraz bazie argentyńskiej na Ziemi Ognistej w Ushuaja, nie odzyskał przytomności. Podjęte następnie próby leczenia w Argentynie i w Polsce nie powiodły się. Po niespełna ośmiu miesiącach od wypadku Stanisław Baranowski zmarł 27 sierpnia 1978 roku.

Stacja naukowa Uniwersytetu Wrocławskiego, na przedpolu lodowca Wereskiolda na Spitsbergenie, której był założycielem i gdzie wiele lat poświecił badaniom glacjologicznym i geomorfologicznym została nazwana jego imieniem. Na norweskich mapach topograficznych Hornsundu jego imieniem nazwano południowy cypel ograniczający zatokę Isbjorn (BARANOVSKIODDEN - 77°N – 15°35'E). Ku Jego czci umieszczono również tablicę w polskiej stacji naukowej na Wyspie Króla Jerzego (King George), na Szetlandach Południowych, dokąd zawiodły go zainteresowania naukowe i badawcze.

Na podstawie:

  • Jahn A., 1979, Stanisław Baranowski (1935-1978), Czas. Geogr., t. L, z. 3, s. 260-261.
  • Dubicka M., Pyka J., 1979, Stanisław Baranowski 1935-1978, Przegl. Geofiz., XXIV(XXXII), z. 2, s. 197-200.

Opracował A. Traczyk, 2005-08-03 (dotyczy również pierwszej wersji hasła "Stanisław Baranowski" opracowanego dla Wikipedii)

Przypisy:
[
1] Praca ta została na zlecenie U.S. Department of Commerce Environmental Science Services Administration and the National Science Foundation przetłumaczona i wydana w języku angielskim.
[
2] W 1972 r. Przebywał w Kanadzie na Uniwersytecie Carlton w Ottawie.
[
3] W 2003 roku przemianowany na Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego.
[
4] Opracował model automatycznej stacji meteorologicznej, która umożliwiała rejestrację danych pomiarowych na taśmie perforowanej (Urząd Pat. PRL., Patent nr 95178 - wspólnie z J. Szymańskim). Wraz z Zespołem pracował również nad automatyzacją przetwarzania danych meteorologicznych. W ramach tych prac powstał program obliczeniowy, który służył do przygotowania danych publikowanych w „Biuletynie Meteorologicznym” UWr.
[
5] Po pożarze Schroniska nowe obserwatorium wybudowano w oparciu o betonowy bunkier z okresu II wojny światowej zlokalizowany na południe od budynku schroniska. Obserwatorium funkcjonowało do końca lat 90. XX w. Obecnie zabudowania wokół bunkra są rozebrane, a obserwacje prowadzi się w oparciu o stację automatyczną funkcjonującą w tzw. ogródku meteorologicznym położonym poniżej wierzchołka Szrenicy. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronach Zakładu Meteorologii i Klimatologii UWr.
[
6] Subpolarne lodowce Spistbergenu na tle klimatu tego regionu, Acta Univ. Wratisls., 393, Studia Geogr., XXXI, Wrocław, 1977.
 

Wykaz publikacji S. Baranowskiego (w opracowaniu)

Ostatnio edytowany: 2016-12-16 13:18

Klub Polarny

7 września 2016


Nowy Zarząd (Prezesem na nową kadencję został wybrany Krzysztof Migała z Zakładu Klimatologii i Ochorny Atmosfery IGRR UWr) i nowa odsłona stron Klubu Polarnego Polskiego Towarzystwa Geograficznego: www.klubpolarny.pl

Werenhus Book

Tom II: 2003-2014 r.


Książka wpisów z Baranówki (pdf)

Poprzednie infomacje

21 października 2011 r.


Przejdź do Archiuwm

Oprac: A. Traczyk (2004) - Zakład Geomorfologii | Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego | Uniwersytet Wrocławski

Powered by CMSimple_XH | Template by CMSimple_XH | Login