Jesteś tu: Strona Główna > Historia > Historia Stacji Polarnej IGRR UWr.

Historia Stacji Polarnej IGRR UWr.

Geneza i rozwój  Stacji Polarnej im. Stanisława Baranowskiego Uniwersytetu Wrocławskiego na Spitsbergenie

Badania wrocławskich geografów, a szczególnie grup glacjo-klimatologicznych, skoncentrowane są w basenie lodowca Werenskiolda i w jego otoczeniu. Podczas wypraw III Międzynarodowego Roku Geofizycznego 1957-1960, grupa glacjologiczna prof. A. Kosiby miała stację główną na polu firnowym tego lodowca, a stację pomocniczą na przedpolu.

Stacja polarna MRG 1957-1960 na lodowcu Werenskiolda

Stacja polarna MRG 1957-1960 na lodowcu Werenskiolda
Stacja glacjologiczna na Lodowcu Werenskiolda, w czasie MRG 1957-1960, po odsłonięciu jej po zamieci śnieżnej; na pierwszym planie rzadka, piękna mewa polarna czarnonóżka (Fratercula eburnea), codzienny gość w stacji, wchodzący nawet do namiotu po resztki pokarmu z menażek. Lato 1958. Fot. A. Kosiba (oryginalny podpis z publikacji: Kosiba A., 1978, Śniegi, lodowce - lądolody, Wyd. Szkolne i Pedagog., Warszawa).


Wyprawy tzw. „wrocławskie” od 1970 roku zmieniły ten stan, lokalizując stację glacjologiczną główną na przedpolu lodowca Werenskiolda, u podnóża zewnętrznego wału moreny czołowej (rys. 5). W 1971 postawiono tam (77o szer. geogr., 15o dł. geogr., 26 m n.p.m.), niewielki (26 m2) domek z trzema pomieszczeniami mieszkalno-laboratoryjnymi i jednym warsztatowo-magazynowym. Pomysłodawcą budowy i lokalizacji był dr Stanisław Baranowski. Poszczególne elementy domku zmontowano na miejscu po pokonaniu trudności transportowych. Projektantem konstrukcji była inż. Krystyna Baranowska. Przy transporcie i montażu brali udział wszyscy uczestnicy wyprawy, a szczególnie Jan Szymański i Bronisław Głowicki.

W 1972 roku dokonano uszczelnienia i konserwacji domku (J. Pereyma, J. Piasecki, M. Pulina, J. Bieroński, J. Jania). W 1973 dokonano ocieplenia wewnętrznego, zabezpieczenia przeciwpowodziowego, rozbudowy części magazynowej, uruchomienia instalacji wodociągowej i grzewczej oraz elektrycznej. Wykonano dodatkowe meble. Uczestniczyli w tym S. Baranowski, K. Pękala, J. Szymański, J. Pereyma, M. Pulina.

W 1974 roku postawiono niewielką agregatornię (J. Szajna) oraz dokonano niezbędnych konserwacji. W 1978 roku odświeżyli i zakonserwowali całą stację J. Liebersbach, J. Pereyma, a po dotarciu na Spitsbergen informacji o śmierci doc. dr hab. Stanisława Baranowskiego i decyzji władz Uniwersytetu Wrocławskiego o nadaniu Stacji Jego Imienia, usypali kwarcytowy kopczyk i zatknęli czekan z wyrytym napisem „St. Baranowski memory 1935-1978”. Jednocześnie nazwali roboczo stację „Baranówka” i w dość dowolnej transkrypcji norweskiej „Werenhus”. Ta ostatnia nazwa przyjęła się bardziej i do teraz funkcjonuje, m. in. jako wywołanie radiowe dla Stacji PAN w Hornsundzie i grup terenowych. Znane też jest załogom statków władz Svalbardu i turystycznych oraz pilotom helikopterów.

W 1979 dokonano istotnej przebudowy, powiększając znacznie powierzchnię użytkową o pomieszczenie strychowe. Autorem przebudowy był głównie Krzysztof Szelest ze Szklarskiej Poręby. Prace transportowe i budowlane prowadzili wszyscy uczestnicy wyprawy wrocławskiej: J. Chachaj, H. Chmal, A. Karkowski, J. Kida, J. Pereyma (kierownik), M. Sobik.

Wyprawa wrocławska 1980 roku (kierownik doc. dr hab. Jerzy Cegła) dobudowała obszerny przedsionek i podest przed wejściem (główny wykonawca J. Kida). W następnych latach dokonywano bieżących konserwacji, lecz Stacja podlegała, pod nieobecność gospodarzy, niszczeniu. W drugiej połowie lat 80. Stacją zaopiekowała się grupa czeskich glacjospeleologów pod kierunkiem Josepha Rehaka. Uniwersytet Wrocławski przeznaczył pewne fundusze, zakupiono materiały budowlane, pomocy transportowej udzieliło kierownictwo Polskiej Stacji Polarnej PAN z Instytutu Geofizyki, natomiast Czesi podwyższyli ustawienie budynku, co zabezpieczyło go przed wodami powodziowymi rzeki Brattegg, przełożyli dach, wymienili zbutwiałe belki podłogowe i deski, pomalowali cały dom.

Widok Stacji w latach 80. XX w. (Brazdil 1985)

Widok Stacji w latach 80. XX w. (Brazdil 1985)

Wyprawa wrocławska w 2004 (kierownik dr J. Klementowski) razem z Czechami dokonała wymiany okna, nowego podparcia części strychowej, oraz wymiany nadpalonej i spróchniałej części podłogi.

Aktualnie Stacja im. St. Baranowskiego jest dość wygodnym miejscem zamieszkiwania i pracy dla 6 osób i będzie jednym z ważnych punktów badawczych w rozwijających się międzynarodowych badaniach polarnych, a szczególnie w nadchodzącym IV Międzynarodowym Roku Polarnym. Stacja pozostaje w gestii Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego, a jej aktualnym kierownikiem jest dr Jerzy Pereyma.

oprac. J. Pereyma, 2005

Dodatkowe informacje zawiera artykuł J. Pereymy opublikowanego w Biuletynie Polarnym 15-16 (2010) "Stacja Polarna im. Stanisława Baranowskiego".

Klub Polarny

7 września 2016


Nowy Zarząd (Prezesem na nową kadencję został wybrany Krzysztof Migała z Zakładu Klimatologii i Ochorny Atmosfery IGRR UWr) i nowa odsłona stron Klubu Polarnego Polskiego Towarzystwa Geograficznego: www.klubpolarny.pl

Werenhus Book

Tom II: 2003-2014 r.


Książka wpisów z Baranówki (pdf)

Poprzednie infomacje

21 października 2011 r.


Przejdź do Archiuwm

Oprac: A. Traczyk (2004) - Zakład Geomorfologii | Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego | Uniwersytet Wrocławski

Powered by CMSimple_XH | Template by CMSimple_XH | Login