Jesteś tu: Strona Główna > Środowisko > Budowa geologiczna

Budowa geologiczna

Budowa geologiczna otoczenia Stacji Polarnej

W rejonie Stacji Polarnej UWr. występują skały metamorficzne należące do kwarcytowej formacji Gulliksenfjellet (proterozoik) i formacji Steinvikdallen (prekambr) [1].

Skały te wchodzą w skład prekambryjskiej formacji metamorficznej Hecla Hoek. Termin ten określa kompleks skał powstałych w wyniku fałdowania i metamorfizacji podczas orogenezy kaledońskiej prekambryjsko-sylurskich skał osadowych i krystalicznych. W fazie postorogenicznej, powstały występujące również w obrębie tej formacji skały intruzywne - granity i gabra. Wg mapy opracowanej przez geologów z  AGH z Krakowa [2] w pobliżu Stacji w obrębie formacji Gulliksenfjellet wyróżniono białe i zielone kwarcyty. Zapadają one po kątem 30-35° w kierunku NWW i W (Czerny, Lipień i in. 1992, Czerny, Pływacz i in. 1992, Kieres, Piestrzyński 1992).

W kwarcytach tych w pobliżu Bratteggelvy występują niewielkie, niezgodne żyły pirytowe, magnetytowe i hematytowe. Na mapie zestawionej przez geologów z AGH nad formacją kwarcytów zalega, odmiennie niż to podaje Birkenmajer [1], formacja Brattegga zbudowana z łupków mikowych z wkładkami amfibolitów, meta-riolitów oraz laminowanych kwarcytów kwarcowo-skaleniowych.

Formacja Hecla Hoek

Nadgrupa Grupa Formacja Litologia
Torellbreen Eimfjellet Brattega Amfibolity przewarstwiane łupkami zieleńcowymi
Angelfjellet Amfibolity gruboziarniste
Gangpasset Migmatyty
Torbjörnsen-
fjellet
Amfibolity przewarstwiane łupkami zieleńcowymi
Steinviks-
kardet
Kwarcyty, łupki krystaliczne, amfibolity

Gulliksenfjellet

Kwarcyty, łupki chlorytowe
Isbjörn-
hamna
Revdalen Łupki krystaliczne granatowo-mikowe
Ariedalen Marmury, łupki krystaliczne
Skoddefjellet Łupki krystaliczne graantowo-mikowe

Tab. 1. Litostratygrafia sukcesji metamorficznej Hecla Hoek w rejonie Hornsundu wg Birkenmajera (1979).

W obrębie formacji Hecla Hoek wyróżnia sześć grup skalnych (tab. powyżej). Pierwszą z nich, budującą dolne i środkowe partie systemu dolinnego Rev, tworzą łupki metamorficzne granatowo-mikowe (formacje Skoddefjellet i Revdalen) oraz wapniste łupki metamorticzne i paragnejsy granatowo-biotytowe z wkładkami szarych i żółtych marmurów (formacja Ariekammen). Powszechne są wśród nich również żyły kwarcowe, okruszcowane związkami żelaza.

Młodsza wiekowo grupa Eimfjellet, zbudowana jest głównie ze skał słabiej zmetaforyzowanych: para- i ortoamfibolitów i kwarcytów. Składa się ona z kilku formacji. W dolnej części są to jasne dobrze uławicone kwarcyty z podrzędnie występującymi łupkami chlorytowymi (formacja Gulliksenfjellet). Wyżej występują utwory przejściowe składające się z przewarstwiających się wzajemnie kwarcytów, łupków krystalicznych i amfibolów (formacja Steinvikskardet). Górna część tej grupy jest regionalnie zróżnicowana petrograficznie. Na wschód od Gangpasset jest to podgrupa Skalfjellet, natomiast na NW od Brattegdalen, na północ od Stacji wyróżniana jest podgrupa Vimsodden.

Podgrupa Skalfjellet reprezentowana jest przez różnorodne skały metamorficzne. Powstały one przypuszczalnie w wyniku przeobrażenia law i tufów bazaltowych oraz rekrystalizacji starszych skał metamorficznych (Birkenmajer 1992). W obrębie tej podgrupy występują amfibolity przewarstwiane łupkami zieleńcowymi (formacja Torbjomsenfjellet i Bratttegga) oraz masywne, grubokrystaliczne, zbliżone wyglądem do gabra, amfibolity formacji Angeltjellet.

Środkową część tej grupy (formacja Gangpasset) charakteryzuje występowanie migmatytów oraz lokalnie oznakami granityzacji (Birkenmajer, Narębski 1960). Mają one jednak charakter lokalny, Skały tej grupy zostały ogólnie zaklasyfikowane przez Birkenmajera (1992) do utworów metamorficznych facji zieleńcowej.

Wyróżniony kompleks skał metamorficznych jest silnie zaburzony tektonicznie. Długotrwały rozwój geologiczny, w kilku fazach orogenicznych spowodował, że osie głównych struktur tektonicznych mają różna orientację. Wielkie struktury fałdowe powstałe podczas orogenezy kaledońskiej mają w tym obszarze przebieg NW-SĘ. Linie nasunięć alpejskich są równoległe do struktur kaledońskich. Układ ten nałożony jest na system starszych, równoleżnikowych, uskoków i spękań wyznaczających m.in. przebieg dajek dolerytowych (Birkenmajer, Morawski 1960). Wiek dajek określany jest na dolną kredę (Birkenmajer 1992).

Literatura:

  • Birkenmajer K., Morawski T., 1960, Dolerite intrusions of Wedel-Jarlsberg Land, Spitsbergen, Studia Geologica Polonica, 4: 103-123.
  • Birkenmajer K., Narębski W., 1960, Precambrian amphibolite complex and granitization phenomena in Wedel-Jarlsberg Land, Spitsbergen, Studia Geologica Polonica, 4: 37-82.
  • Birkenmajer, K., 1992, Precambrian succession at Hornsund, south Spitsbergen: A lithostratigraphic guide, Studia Geologica Polonica, 98: 7-66.
  • Czerny J., Lipień G., Manecki A., Piestrzyński A., 1992, Geology and ore-mineralization of the Hecla Hoek Succession (Precambrian) in front of Werenskioldbreen, south Spitsbergen, Studia Geologica Polonica, 98: 67-113.
  • Czerny J., Pływacz I., Szubała L., 1992, Siderite mineralization in the Hecla Hoek Succession (Precambrian) at Strypegga, south Spitsbergen, Studia Geologica Polonica, 98: 153-169.
  • Kieres A., Piestrzyński A., 1992, Ore-mineralization of the Hecla Hoek Succession (Precambrian) around Werenskioldbreen, south Spitsbergen, Studia Geologica Polonica, 98: 115-151.

Mapy geologiczne

Mapa geol. red. Birkenmajer [1] Birkenmajer K., 1990, Mapa geologiczna regionu Hornsundu w skali 1:75000, Wyd. Uniw. Śląskiego, Katowice. (kliknij na obrazku aby powiększyć)
Mapa geologiczna oprac. AGH [2] Geological Map of the SW Part of Wedel Jarlsberg Land, Spitsbergen, Inst. Geol. and Min. Deposits, Univ. of Mining and Metallurgy, Cracow, 1993, 1:25000 (kliknij na obrazku aby powiększyć)

Klub Polarny

7 września 2016


Nowy Zarząd (Prezesem na nową kadencję został wybrany Krzysztof Migała z Zakładu Klimatologii i Ochorny Atmosfery IGRR UWr) i nowa odsłona stron Klubu Polarnego Polskiego Towarzystwa Geograficznego: www.klubpolarny.pl

Werenhus Book

Tom II: 2003-2014 r.


Książka wpisów z Baranówki (pdf)

Poprzednie infomacje

21 października 2011 r.


Przejdź do Archiuwm

Oprac: A. Traczyk (2004) - Zakład Geomorfologii | Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego | Uniwersytet Wrocławski

Powered by CMSimple_XH | Template by CMSimple_XH | Login